^{#smrgKİTABEVİ} Dokuzluklar - İkinci Dokuzluk -

Gökyüzünü, yıldızları, kozmik hareketi, astrolojinin iddialarını, maddeyi, imkânla işlerliği, varlıkla biçimi ve niteliği ele alırken duyulur âlemi karanlık bir düşüşün eseri değil, akledilir doğanın kusursuz bir heykeli olarak selâmlayan muazzam bir kozmolojiyi.

Plotinos Dokuzluklar'ın bu ikinci cildinde fiziksel dünyayı kupkuru bir mekanik yığını olmaktan çıkarıp tanrısal aklın canlı bir yansımasına dönüştürür. Maddenin kendi başına hiçbir gerçekliği olmayan mutlak bir hiçlik ve âdeta süslenmiş bir ceset olduğunu, buna karşın evrene uzamını ve güzelliğini veren yegâne gücün akli tasarımlar olduğunu kanıtlar. Yıldızların insanların kaderlerini tayin eden zalim failler değil, evrensel âhengi fısıldayan kutsal işaretler olduğunu ilan ederken, insan ruhunun bu kozmik oyunun bir parçası olsa da kendi merkezinden kopmayan sarsılmaz özgürlüğünü temellendirir. Gnostiklerin dünyaya yönelik o kibirli nefretini rasyonel bir huşu ile göğüsleyerek okuru bu ilâhî düzeni idrak etmeye ve göklerin o dingin, yorulmak bilmeyen ruhuyla kendi içsel birliğini kurmaya davet eder.