^#smrgSAHAF Milletler Ruhiyatı Esasları: İptidai İnsan (İnsanlığın Psikolojik Bir Tekamül Tarihinin Ana Hatları) - 1934

Bu kitapta milletler ruhiyatının uğraştığı başlıca meseleleri, mufassal kitabımda olduğu gibi, tek tek birbiri arkasına değil, aksi olarak mümkün olduğu kadar yanyana ve beraberce, aynı şartları, karşılıklı münasebetleri ile birlikte, tetkike çalıştım. Ve bu tetkiki söylediğim mufassal eserimin ikmali saydım.

Evet Milletler ruhiyatına ait bu tetkikdeki gayenin, bütün noktaları bir birine birleştirmekten ibaret olduğunu zannederim. Tek tek meseleleri tetkiki ise bu gayeye erişmek için geçilecek yolu düzlemeğe yarar. Uzviyet tekâmül tarihinin gayesi, yalnız tek tek uzuvların teşekkülü değil, aynı zamanda onların beraberce çalışmalarını ve beraberce tesirlerini anlatmaktır. Yine, her hangi bir insan cemiyetinin, hatta bütün insaniyetinin maneviyatı tarihîni tetkik ederken takip edilecek biricik yol şudur: tek tek vak'aların birbirlerile olan münase-betlerile birlikte bütün manevî tekâmülün bir kanun dairesinde akmasını göz önünde tutmak. Bu vazifeye kitabın ikinci adı - insanlığın psikolojik bir tekâmülünün esasları - delâlet eder. Bizim gayemiz kısa bir tetkiktir. Onun için uzun uzadıya tetkik edilecek olanlar tek tek vak'alar değil, ana çizgilerdir. Fakat tek tek meselelerin ayrıca tetkikinden kurtulunamazsa ve bundan çıkan umumî neticeler - ki tekâmülün seyrinde hakimdirler- kısaca tetkik edilirse, o zaman eserin vazifesi şu olur: bu ayrı ayrı hadiselerin ve tekamülün kanunlara bağlı olduğunu göstermek. -W. Wundt, Leipzig, 31 Mart 1912 (Önsözden)