^{#smrgKİTABEVİ} Nedenselliğin Zamansal Asimetrisi - 2026

Sebepler her zaman sonuçlarından önce gelir gibi görünür. Bu asimetriyi ne açıklayabilir? Sebep-sonuç ilişkisinde görülen zamansal asimetri, doğa kanunlarındaki zamansal asimetriden kaynaklanmamaktadır; doğa yasaları genel olarak zaman açısından incelendiğinde simetriktir. Asimetri, zamanın kendisindeki bir asimetriden de kaynaklanmamaktadır. Bu kitap, sebep-sonuç ilişkisinde görülen zamansal asimetriyi açıklamaya yönelik son dönemdeki ampirik girişimleri incelemektedir: istatistiksel mekanik, faillik ve çatallanma asimetrisi açıklamaları. Bu açıklamaların hiçbiri henüz tam değildir ve nedenselliğin zamansal asimetrisinin tam bir açıklaması muhtemelen, bu üç programın da belirli derecede katkılarını gerektirecektir. Bilim felsefesi tartışmalarında bu yaklaşım, bilimin işlevini anlamamıza katkıda bulunur. Farklı bilimsel teorileri birbiriyle ilişkilendirmeye yardımcı olur ve zamansal asimetrilerin nasıl ilişkili olduklarını ve nihayetinde evrenin entropik özelliklerine nasıl geri götürülebileceklerini açıklayarak zamansal asimetrilerin birleşik bir resmini sunar. Bunlar felsefede uzun süredir devam eden projeler olsa da, yazarın yaklaşımında özellikle sıra dışı olan şey; fizik ve faile odaklanmayı merkezi bir konumda birleştirmesidir: dünyaya bilimsel bakış açımızı düşünmek için, bilimle olan ilişkimizi kullanmak. Bu kitap kapsamında, fizik yasaları ve faillikle ilgili düşünceler, niye nedenlerin sonuçlardan önce geldiği veya niye geçmişi “tam” gördüğümüzü, ancak geleceği öyle görmediğimizi açıklamaya katkıda bulunmayı hedeflemektedir.