^{#smrgKİTABEVİ} 19. ve 20. Yüzyılda Anavarza Yıkık Kentin Ziyaretçileri - 2026

Kilikya tarih boyunca pek çok medeniyete ve kültürlerine ev sahipliği yapmış büyük bir coğrafi alandır. Bu coğrafyanın bir parçası olan Anavarza, medeniyet tarihine ışık tutacak pek çok gelişmeye ev sahipliği yapmıştır. Bünyesinde barındırdığı çeşitli topluluklar ve farklı siyasi yapılanmalardan ötürü Anavarza coğrafyası çok köklü ve zengindir. Ovalık Kilikya'nın en önemli şehirlerinden biri olan Anavarza, Kale-kent özellikli yapısıyla tarihi çok eski devirlere kadar uzanmaktadır. Anavarza kenti esas itibarıyla tarihsel süreç içerisinde Roma İmparatorluğu zamanında önem kazanmaya başlamıştır. Tarihi gelişimi, stratejik konumu ve savunmaya elverişli yapısı ile önem kazanan Anavarza kenti yüzyıllar boyunca da pek çok saldırı ve istilaya uğramıştır. Tarihi kaynaklar; Anavarza'nın Roma Dönemi'nden başlayarak, tarih sahnesinden çekilme tarihi olan 1375 yılındaki son Memluklu saldırısına kadar olan kısmını genel ve ayrıntılarıyla önümüze koymaktadır. Kentin 1375 te terk edilmesinden sonra bir daha iskân görmediği ve o tarihteki haliyle kaderine terk edildiği genellikle kabul edilen ortak görüştür. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde Çukurova Bölgesi'nde muhkim bir takım göçer Türkmen obalarını Anavarza ve yöresine yerleştirme çabaları dışında kentin adı pek fazla zikredilmez. Yıkılmaya yüz tutmuş mekânlarıyla yanlızlığa ve unutulmuşluğa terk edilen Anavarza bu durumunu 1835 li yıllara kadar korumuştur. Sözü edilen tarihte, Fransız mimar, kâşif, tarihçi, arkeolog, yazar ve gezgin olan, Félix Marie Charles Texier, meşhur Anadolu seyhati sırasında Anavarza'yıda keşfederek, çizimler yaparak tanımlar ve üç ciltten oluşan “Küçük Asya, Coğrafyası, Tarihi ve Arkeolojisi” isimli eserinde etraflıca tanıtır. Bu seyahatin yayımlanmasından sonra başta Anadolu olmak üzere Anavarza batılı seyyah ve araştırmacıların akınına uğrar. Gelen seyyah ve araştırmacılar, Anavarza'nın mevcut durumunu tanımlar, tarihi hakkında bilgi verir ve kalıntıların çizimini yapar ve sonraki dönemlerde ise fotoğraflarını çekerek çeitli mecralarda yayınlarını yaparlar.