^{#smrgKİTABEVİ} Dönmeyen -

Sustuklarımız söylediklerimizden çok şu hayatta.Sen susma, bu en çok senin hikâyen...Ege kıyısında, bir zamanların balıkçı köyü olan kasabada, günden güne eksilmeye başlar dün. Evler, ağaçlar, insanlar değişir. Bella ile Baruh'un evinde biriken hatıralar, başkalarının hikâyelerine karışır. Savaşlar, sürgünler, göçler, eksik hayatlar kalır geride. Gidene küçülür, kalana büyür dünya.Kasabalıların yarısına göre deli, diğer yarısına göre azize olan Süreyya, bir asır sonra aynı topraklarda kimsesiz canlar için açtığı barınakta kendine yeni bir hayat kurar. Bir zamanlar nice hayata yurt olan bu kasaba, şimdi kendi hafızasını ve doğasını korumaya çalışmaktadır. Ne var ki bu topraklar da birilerinin iştahını kabartır; toprağın altındakiler uğruna üstündekiler hiçe sayılmaya hazırdır.Uğur Deveci, sözün yükünü sırtlanıyor Dönmeyen'de; geçmişin sızısını bugünün yaralarına taşıyor. Dönmeyenlerin, geride kalanların ve yersiz yurtsuzların hikâyelerini ihtimallerin umudunda buluşturuyor.“Hiç ben yanımda, yakınımda incir istemem diyen zeytin gördün mü? Sökün şu tütünleri bu toprak benim diyen incir. Hadi, Baruh'un da gönlünü alalım, deryada mercanın pembesine dayanamıyorum diyen kefal. Görmedin. Göremezsin. İşte bunca çileyi bu yüzden çekiyoruz. Ağacın, kuşun, börtü böceğin benim demediği toprağa insanoğlu benim diyor.”