^{#smrgKİTABEVİ} Karşılıklı Yardımlaşma : Evrimin Bir Faktörü - 2026

Pyotr Alekseyeviç Kropotkin (1842 - 1921)

Rus coğrafyacı, zoolog ve anarko-komünizmin önde gelen teorisyenlerinden biridir. Onun düşünceleri, bilimsel gözlemi anarşist siyasi felsefeyle birleştirir ve karşılıklı yardımlaşmayı evrimin temel faktörü olarak vurgular. Peter Kropotkin, Darwin'in evrim teorisine getirilen “en güçlülerin hayatta kalması” yorumuna, bilimsel ve devrimci bir başkaldırı sunuyor. Sibirya'nın zorlu doğasından Orta Çağ loncalarına uzanan geniş bir gözlem sahasında, yaşamın sürdürülebilirliğinin rekabetten çok dayanışmaya bağlı olduğunu kanıtlıyor. "Karşılıklı Yardımlaşma", doğada ve insanlık tarihinde türlerin devamını sağlayan asıl gücün, bireysel çatışma değil, kolektif iş birliği olduğunu haykırıyor.

“İlkel insanda -dediler- her bir kişinin herkese karşı mücadelesi yaşamın yasası idi. Hobbes'tan beri, yeterince eleştirilmeden, istekli bir şekilde yinelenmiş olan bu iddianın, insan gelişiminin ilkel dönemleri hakkında bildiklerimizle doğrulanmaktan nasıl uzak olduğunu Vahşilere ve Barbarlara ayrılmış bölümlerde tartıştım.”
“Erasmus Darwin'in aktardığı şu gözleme artık inanmamam imkânsızdı: Sıradan yengeç, kabuk değiştirme mevsiminde, henüz kabuk değiştirmemiş sert kabuklu bir yengeci nöbetçi diker, böylelikle düşman deniz hayvanlarının kabuk değiştiren korunmasız canlılara zarar vermesini engeller.”
PYOTR KROPOTKİN

Dorlion Yayınları olarak 1902 yılında yayımlanan bu çalışmayı yeniden Türkçeye çevirerek değerli okurlarımızla buluşturmaktan mutluyuz.