^{#smrgKİTABEVİ} Tek Partili Dönemden Çok Partili Döneme Geçişte Yaşananlar (1923 - 1960) - 2026

1950 yılına kadar tek partili dönemi yaşadı. Kuruluş döneminde büyük bir sermaye birikimi yoktu. Ancak temel gıda üretimi ve altyapı neredeyse yokta var edildi. 1929 Dünya Ekonomik Krizi bütün dünyada ciddi sorunlar yaratırken yokluklar içinde kurulan Türkiye Cumhuriyeti kendine yeterli olmayı başardı. Paramız değerliydi; Türk lirası dolarla başa baş seviyedeydi. 1950 yılında çok partili hayata geçildi. Seçimleri DP kazandı, CHP ikinci parti oldu ve iktidarı tek başına DP devraldı. DP, 10 yıl boyunca 3 seçim kazanarak iktidarda kaldı. Bu dönem, 1960 askerî darbesiyle sona erdi ve DP iktidardan uzaklaştırıldı. 1950 öncesinde “güvenli liman” olarak görülen Türkiye, 1959'a gelindiğinde Menderes iktidarının ekonomi politikaları nedeniyle büyük sıkıntıya girdi. Alınan dış borçlar geri ödenemeyince dış ticaret açığı sürekli arttı.

Cumhuriyet tarihinin o güne kadarki en yüksek devalüasyonu ve enflasyonu bu dönemde yaşandı. Dolar 2 liradan 9 liraya çıktı. 600 milyon dolarlık dış borç ödenemediği için ödeme moratoryumu ilan edildi ve IMF ile ilk kez "stand-by" anlaşması imzalandı. Bu kitabın amacı, her iki dönemde yaşananları büyüklerimize ayrıntılarıyla hatırlatmak, gelecek nesillere ise bir rehber bırakmaktır.