^{#smrgKİTABEVİ} Spinoza’dan Freud’a Doğanın İniş Çıkışları -

Doğa nedir? İnsan, kendisini doğadan ayrı bir varlık olarak mı düşünmelidir yoksa doğanın içinde ve onunla birlikte mi anlaşılmalıdır? Modern felsefe, Spinoza'dan Freud'a uzanan uzun bir hatta bu soruya birbirinden farklı yanıtlar verdi: Doğayı zorunluluk ve nedenselliğin bütünü olarak kavrayan Spinoza'dan insan doğasını deneysel bir bilimin konusu hâline getiren Hume'a, doğa ile özgürlüğü uzlaştırmaya çalışan Kant'tan doğayı Tin'in karşısına yerleştiren Hegel'e uzanan bu düşünsel serüven; insanın doğayla kurduğu ilişkinin hiçbir zaman yalnızca doğayla ilgili olmadığını gösterdi.Richard J. Bernstein, "Spinoza'dan Freud'a, Doğanın İniş Çıkışları"nda bu serüveni Marx, Nietzsche ve Freud'un doğa felsefesine yönelttiği radikal itirazlarla sürdürerek modern doğa düşüncesinin çatışmalarını ve sürekliliklerini yeniden kuruyor. Doğayı insanın karşısına yerleştiren anlayışlardan insan ile doğa arasındaki karşılıklı ilişki ve dönüşüme uzanan bir hat üzerinde ilerlerken her düşünürün doğa kavrayışının açtığı imkânları ve ortaya çıkardığı sorunları birbirine bağlayan ortak sorunun izini sürüyor. İklim değişikliğinden ekolojik yıkıma, salgınlardan yaşamın kırılganlığına uzanan günümüzün krizleri karşısında doğayı yeniden düşünmenin, dünyayı anlamanın yanı sıra insanın kendisini nasıl anladığıyla da ilgili olduğunu gösteriyor.