^{#smrgKİTABEVİ} Enver Paşa Yönetimindeki İstanbul : Savaş Dönemi İstanbul’u ve Sosyal Hayatı (1917) -

1917'de İstanbul'da bir mahalle kahvehanesinin masasına savaş haritaları bırakılırken birkaç sokak ötede eski bir ahşap ev sessizce çürür. Friedrich Schrader'in gezdiği şehir, cepheden gelen haberlerle gündelik alışkanlıkların iç içe geçtiği bir yerdir. İnsanlar gazetelerde orduların ilerleyişini arar, ardından işlerine ve evlerine döner. Savaş sürerken İstanbul yaşamaya devam eder.Schrader; Fatih'te bir asker cenazesinin geçişini, dokumacıların çalışmasını ve kapanan bir mahalle mektebini anlatır. Camiler, türbeler, Bizans kalıntıları ve zanaat atölyeleri arasında yürüdükçe aynı sokağın farklı yüzyıllara açıldığını görürüz. Anlatı Galata ve Pera'dan Boğaziçi kıyılarına, oradan şehrin dışındaki ormanlara uzanır. Her durakta geçmişin bıraktığı izlerle değişen hayat karşı karşıya gelir.

İstanbul'da uzun yıllar yaşamış Alman gazeteci ve filolog Schrader, şehri içeriden tanımanın verdiği yakınlıkla yazar. Yine de gözlemleri, kendi çağının kabullerinden ve Almanya ile Osmanlı Devleti arasındaki savaş ittifakından bağımsız değildir. Bu yüzden metin, Birinci Dünya Savaşı yıllarındaki İstanbul kadar, o İstanbul'a bakan bir yazarın düşünme biçimini de gösterir.