^{#smrgKİTABEVİ} Serbest Şiirin Öncü Politikasına Tematik Bir Yolculuk : Nazik el-Melaike : Hayatı Edebi Kişiliği ve Seçme Şiirlerinin Tematik Analizleri - 2026

Modern Arap edebiyatının mühim aşamalarından biri de şüphesiz serbest şiirin doğuşu ve gelişimi evresidir. Bu alanda, klasik şiir geleneğinin asırlar boyunca tevârüs ettiği kalıplaşmış ölçü ve kafiye örgüsünü kırarak yeni ufuklara yelken açan öncü isimlerden biri de Iraklı kadın şair Nâzik el-Melâike'dir. Bu rolü sebebiyle onun adı, yalnızca modern Arap şiirinde bir yeniliğin temsilcisi değil, aynı zamanda Doğu medeniyeti ile Batı dünyası arasında mekik dokuyan entelektüel bir ruhun sembolü olarak da edebî mahfillerde müstesna bir yere sahiptir. Nâzik el-Melâike'nin şiirleri, bir yandan gelenekten kopuşun sancılarını yansıtırken, diğer yandan şairin iç dünyasının derinliklerinde dalgalanan acı, hüzün, yalnızlık ve özlem gibi duygularını gün yüzüne çıkarmaktadır. Onun kaleminde modern şiirin imkânları, kişisel trajedilerle ve toplumsal kırılmalarla harmanlanmakta, bu suretle şiirlerinin her bir mısrası hem bireysel bir serzenişin hem de tarihî bir dönemeçte yaşanan sancıların tercümanı hâline gelmektedir. Nâzik el-Melâike'yi yalnızca “kadın şair” kimliğiyle nazar-ı dikkate vermek, onun edebî sahadaki bilhassa şiir alanındaki kudretini dar bir çerçeveye hapsetmek olacaktır. Zira o, cinsiyet özeline hasredilmiş sathî bir nitelemeden vâreste bireysel kimliğini aşan ve Arap şiirinde yeni bir ekolün kapılarını aralayan önemli bir konuma sahiptir. el-Melâike, serbest şiirin ilk örneklerinden itibaren, yalnızca bir estetik devrimin değil, aynı zamanda kadın kimliğiyle edebiyatın kamusal sahnesinde görünür olmanın da mücessem temsilcisi olmuştur. Nâzik el-Melâike hakkında telif edilen bu çalışmanın temelleri 2003 yılında Prof. Dr. Nevzat H. Yanık tarafından atılmıştır. Ancak süreç içerisinde ilmî mesuliyetler, akademik yoğunluklar ve farklı çalışmalar sebebiyle proje bir süre fasılalarla ilerlemiş; buna rağmen şairin modern Arap şiirindeki öncü konumuna duyulan ilgi, çalışmanın tamamlanması yönündeki iradeyi daima canlı tutmuştur. Yıllar içinde olgunlaşan bu ilmî emek, 2025 yılında Dr. Muhammet Emin Uzunyaylalı'nın katkı ve düzenlemeleriyle nihai hâline kavuşmuştur. Böylece, yaklaşık yirmi iki yıl önce başlatılan bu proje, iki araştırmacının müşterek gayretiyle tamamlanarak hem Nâzik el-Melâike'nin şiir estetiğini hem de modern Arap şiirinin gelişim seyrini çok yönlü biçimde ele alan bir eser hüviyetine bürünmüştür. Çalışma süresince tercüme ve tahlil aşamalarında akademik sadakat ve ilmî hassasiyet esas alınmış; metinler yalnızca estetik bir okuma nesnesi olarak değil, şairin hayatı, edebî kimliği ve şiirlerinde öne çıkan temalar çerçevesinde bilimsel bir bakışla ele alınmıştır. Bu yaklaşım sayesinde eserin hem araştırmacılar hem de edebiyatla ilgilenen okurlar için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliği kazanması hedeflenmiştir. Bunun yanı sıra şairin biyografisi ve edebî serüvenine ilişkin değerlendirmeler, seçilen şiirlerin içerik analizleriyle bütünleştirilerek bütüncül bir portre sunulmasına özen gösterilmiştir. Böylelikle eser, el-Melâike'nin şiir anlayışını salt bir yenilik hamlesi olarak değil, aynı zamanda toplumsal ve psikolojik boyutları olan bir olgu şeklinde kavramayı amaçlayan bir zemin üzerine inşa edilmiştir. Mezkûr bağlamda, okuyucuların, yalnızca bir şairin şiirleri aracılığıyla onun iç dünyasına nüfuz etmekle yetinmeyip, aynı zamanda modern Arap şiirinin serbestlik ufkuna açılan kapılarını da aralama imkânına kavuşmaları ümit edilmiştir.